انواع کنتاکتور

قبل از بررسی انواع کنتاکتور باید بگوییم که کنتاکتور یک کلید کنترل شونده است که با خاصیت الکترومغناطیسی که دارد می‌تواند چند کنتاکت را از هم جدا و یا به هم متصل کند. از کنتاکتورها برای قطع و وصل شدن مدار قدرت یا تغییر اتصال در آن استفاده می‌کنند. در ساختار انواع کنتاکتورها بوبین، هسته، کنتاکت‌ها (اصلی و فرعی) و محفظه یا بدنه را مشاهده می‌کنید که هر کدام وظیفه خاص خود را بر عهده دارند. استفاده از کنتاکتورها مزیت‌های زیادی را به همراه دارد برای مثال می‌توان که از راه دور مصرف کننده را از یک یا چند محل مختلف کنترل کرد و یا این که طراحی مدار فرمان اتوماتیک در مراحل مختلف عملکرد مصرف کننده امکان‌پذیر خواهد بود. در واقع سرعت قطع یا وصل شدن کنتاکتورها بسیار زیاد است به همین دلیل استهلاک در آن کم است. البته که از نظر حفاظتی گزینه‌های مطمئن‌تری هستند و حفاظت کامل‌تر و سالم‌تری را در سیستم ارائه می‌دهند.

یکی از پرکاربردترین و مهم‌ترین تجهیزاتی که در سیستم قدرت و برق صنعتی استفاده می‌شود همین کنتاکتورها هستند. که با تحریک بوبین داخل آن توسط جریان برق می‌توان از راه دور مدار قدرت را قطع و یا وصل کرد. ناگفته نماند که در تابلو برق‌ها یک تجهیز بسیار لازم است. نکته قابل توجه این است که به علت استفاده در آمپراژهای بالا، سرعت قطعی و وصلی آن‌ها نسبت به رله‌ها بسیار کمتر است. کنتاکتورها نسبت به کلیدها طول عمر بالایی دارند لذا در هنگام قطع و وصل شدن کنتاکت‌ها سائیده نمی‌شوند و استهلاک کمتری هم در آن‌ها مشاهده می‌شود. بنابراین لازم است که انواع کنتاکتور را بشناسید و بدانید که هر کدام در چه شرایطی برای چه کاربردی استفاده می‌شوند. معمولا بر حسب آمپر و نوع برق مصرفی به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند؛ در ادامه انواع کنتاکتورها را بررسی می‌کنیم.

مشاهده محصولات کنتاکتور و محافظ جان

در فروشگاه برق لئو

انواع کنتاکتور برحسب جریان

انواع کنتاکتور بر حسب جریان را به دوصورت تک فاز و سه فاز تولید می‌کنند که ادامه به معرفی و کاربرد هریک پرداخته‌ایم:

کنتاکتور تک فاز

این قطعه الکتریکی با برق تک فاز کار می‌کند و جایگزین مناسبی برای رله‌های شیشه‌ای و کنتاکتورهای فرمان است. کنتاکتورهای تک فاز یک رله هستند که همچون بوبین کنتاکتورهای سه فاز بسیار کم صدا هستند و یا بی‌صدا هستند. هنگامی که بوبین برق دار شود رله‌ها فعال می‌شوند و سپس وصل می‌شوند. سایز و اندازه کنتاکتورهای تک فاز نسبت به کنتاکتورهای سه فاز کوچک‌تر است. کنتاکتورهای تک فاز کاربردهای زیادی دارند و در بخش‌های مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای مثال کنترل کولرهای گازی، هوشمندسازی ساختمان‌ها، دستگاه‌های ماینری، کنترل سیستم‌های روشن، پمپ‌های کف کش کشاورزی، پمپ‌های آبیاری و موتورهای تک فاز و… را می‌توان نام برد. در کنتاکتورهای تک فاز پایه‌هایی وجود دارد که این پایه‌ها به شماره ۱.۲، ۳.۴ هستند. شماره یک و دو برای پل اول و پایه‌های سه و چهار هم برای پل دوم هستند.

هر کنتاکتور بایستی مجهز به یک مدار فرمان باشد و این مدار فرمان هم می‌تواند یک شستی استارت استوپ و کلید فرمان باشد. برای این که کلید فرمان نصب باشد باید مابین خروجی فیوز و ورودی آن ارتباطی برقرار شود و سپس خروجی کلید را به ورودی A۱ متصل کنید. گفتنی است که کنتاکتورهای تک فاز بی‌صدا ویژگی‌های بسیار خوبی دارند برای مثال میزان صدای تولیدی آن‌ها کم است، دارای کیفیت مناسب، نیازی به سرویس یا نگهداری دوره‌ای ندارند، برخورداری آمپراژ خوب و… از جمله این خصوصیات هستند. از کنتاکتور تک فاز در تجهیزات برق صنعتی استفاده می‌شود؛ از جمله آن‌ها لامپ‌ها، انواع موتور و… هستند.

کنتاکتور تک فاز
کنتاکتورسه فاز

کنتاکتور سه فاز

کنتاکتور سه فاز هم یک قطعه الکترونیکی است که به منظور روشن و خاموش کردن برق در بار سه فاز مورد استفاده قرار می‌گیرد. اصولا دستگاه‌های سه فاز بیشترین بهره را از کنتاکتور سه فاز می‌برند؛ و زمانی از این تجهیزات استفاده می‌شود که ولتاژ مورد نیاز بار بیشتر از توانایی کنترل توان یک رله مکانیکی باشد. این مدل کنتاکتور در موتورهای تهویه مطبوع سه فاز که حداقل به ۴۸۰ ولت احتیاج باشد، کاربرد دارند. روش نصب کردن کنتاکتور سه فاز هم همچون کنتاکتورهای تک فاز است. کنتاکتورهای سه فاز معمولا برای پشتیبانی ۱۳ آمپر به بالا و ۲۲۰ ولت هم گزینه مناسبی است. این کنتاکتور از نظر قیمت، ظاهر، جریان و… با کنتاکتورهای تک فاز متفاوت است و اگر این ویژگی‌ها برای شما مهم است نباید این دو را به جای هم استفاده کنید. ابعاد و اندازه کنتاکتور سه فاز از کنتاکتورهای تک فاز بزرگ‌تر است و برای مصرف کننده‌های برق سه فاز استفاده می‌شوند.

انواع کنتاکتور برحسب آمپر

انواع کنتاکتورها بر حسب آمپری که دارند به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. در ادامه این موارد را بررسی می‌کنیم:

جریان دائمی: معمولا با علامت lth2 این جریان را نمایش می‌دهند و جریانی است که در شرایط کاری عادی، در زمانی نامحدود بدون قطعی از کنتاکت‌ها عبور کند و حرارت غیر مجازی تولید نمی‌کند. با این جریان نیازی به سرویس یا تعمیر کنتاکتور وجود ندارد.
جریان هفتگی: معمولا با علامت lth1 این مدل جریان را نمایش می‌دهند. در شرایط عادی هفته‌ای یک بار با متصل شدن از کنتاکت‌ها می‌گذرد و در ویژگی کنتاکتور هیچ تغییری به وجود نمی‌آورد.
جریان شیفتی: با علامت lth جریان شیفتی را نمایش می‌دهند. در حالت عادی در هر ۸ ساعت یکبار با متصل شدن از کنتاکت‌ها می‌گذرد و در ویژگی کنتاکتور هیچ تغییری به وجود نمی‌آورد.
جریان کار نامی: با علامت le نشان داده می‌شود. این جریان به شرط استفاده از کنتاکتور با توجه به مقدار و نوع ولتاژ بیان می‌شود.
جریان اتصال کوتاه: جریان اتصال کوتاه با علامت lth (ls) نشان داده می‌شود. مقدار موثر آن بر کلید برای یک ثانیه قادر به تحمل آن خواهد بود.
ولتاژ هم به‌صورت ولتاژ عایق نامی، کار نامی و تغذیه به بوبین وجود دارد.

کنتاکتورهای AC

کنتاکتور AC1: در آبگرمکن‌های برقی استفاده می‌شود.
کنتاکتور AC2: این کنتاکتور به‌منظور راه‌اندازی موتورهای آسنکرون روتور سیم پیچی بی‌ترمز و جریان مخالف استفاده می‌شود.
کنتاکتور AC3: از این سری برای راه اندازی موتور قفس سنجابی و یا خاموش کردن موتور در هنگام کار استفاده می‌شود
کنتاکتور AC4: برای خاموش و روشن کردن جریان متناوب موتورهای قفس سنجابی استفاده می‌شود.
کنتاکتور AC5: برای راه اندازی موتور آسنکرون روتور قفسه‌ای استفاده می‌شود.
کنتاکتور AC5-B: برای تعویض لامپ‌های رشته‌ای مناسب است.
کنتاکتور AC6-A: در سوئیچینگ ترانسفورماتور استفاده می‌شود.
کنتاکتور AC6-B: برای تعویض بانک‌های خازنی مناسب است.
کنتاکتور AC7-A: در لوازم خانگی همچون مخلوط کن یا میکسر استفاده می‌شود.
کنتاکتور AC7-B: برای لوازم خانگی همچون فن‌ها استفاده می‌شود.
کنتاکتور AC8-A: برای کنترل موتور کمپرسور مبرد هرمتیک با دوباره تنظیم کردن بار اضافه به شکل دستی
کنتاکتور AC8-B: برای کنترل موتور کمپرسور مبرد هرمتیک با دوباره بارگیری اتوماتیک
کنتاکتور AC11: به عنان کنتاکتور کمکی استفاده می‌شود. البته بدون نیاز به بوبین مغناطیسی و کنتاکت کمکی
کنتاکتور AC12: برای کنترل بارهای مقاومتی و جامد با جداسازی اپتوکوپلر
کنتاکتور AC13: در کنترل بارهای جامد و مقاومتی با جدا کردن ترانسفورماتور
کنتاکتور AC14: کنترل کردن بارهای الکترومغناطیس کوچک
کنتاکتور AC15: کنترل کردن بارهای الکترومغناطیس AC

کنتاکتور AC
کنتاکتور DC

کنتاکتورهای DC

کنتاکتورهای دی سی به نوبه خود انواع مختلفی دارند. انواع کنتاکتور DC عبارت‌اند از:
کنتاکتور DC1: برای آبگرمکن برقی استفاده می‌شود. معمولا دارای بار اهمی، غیر اندیکتیو و اندیکتیویته ضعیف است.
کنتاکتور DC2: برای قطع کردن موتور هنگام کار و راه اندازی موتور شنت استفاده می‌شوند.
کنتاکتور DC3: این کنتاکتور برای مدار ترمز و راه اندازی موتور شنت با تعداد دفعات قطع و وصل زیاد در فاصله کم استفاده می‌شود.
کنتاکتور DC4: این قطعه الکترونیکی برای راه اندازی موتور سری و قطع جریان موتور در هنگام کار استفاده می‌شود.
کنتاکتور DC5: این قطعه الکترونیکی برای راه اندازی موتور سری و قطع و وصل زمانی کم و تغییر گردش موتور و ترمز استفاده می‌شود.
کنتاکتور DC11: این کنتاکتور به عنوان کنتاکتور کمکی فرمان در مدار فرمان بدون کنتاکت قدرت و بوبین مغناطیسی استفاده می‌شود.
کنتاکتور DC12: برای کنترل بارهای مقاومتی و جامد با جداسازی اپتوکوپلر استفاده می‌شود.
کنتاکتور DC13: در واقع برای کنترل کردن الکترومغناطیس DC کاربرد دارد.
کنتاکتور DC20: برای قطع و وصل اتصال تحت شرایط بدون بار
کنتاکتور DC21: این کنتاکتور برای تعویض بارهای مقاومتی کاربرد دارد.
کنتاکتور DC22: برای عوض کردن بارهای مقاومتی و القایی مخلوط
کنتاکتور DC23: برای عوض کردن بارهای بسیار القایی

تفاوت کنتاکتور AC و DC

لازم به اشاره است که تفاوت عمده بین کنتاکتورهای AC و کنتاکتورهای DC به شرح زیر است:
تفاوت اصلی در ساخت کنتاکتورها نهفته است. کنتاکتور AC بر خلاف کنتاکتور DC که دارای یک دستگاه خاموش کننده قوس مغناطیسی است، دارای یک دستگاه خاموش کننده قوس شبکه است.
کنتاکتور AC از اصول جریان متناوب برای کار استفاده می‌کند و مجهز به یک هسته آهنی است که منجر به از دست دادن جریان گردابی و افت هیسترزیس می‌شود. برای جلوگیری از این امر، هسته آهنی را با صفحات فولادی سیلیکونی لمینت می‌کنند.
از آنجایی که جریان گردابی تولید یا کاهش نمییابد، کنتاکتورهای DC برای مقابله با تلفات به چنین لایه لایه‌ای نیاز ندارند. بنابراین کنتاکتورهای DC می‌توانند از فولاد یا آهن کامل ساخته شوند.
آبکاری فولاد سیلیکونی در کنتاکتورهای AC نیز برای جلوگیری از گرمای بیش از حد مورد نیاز است. وقتی صحبت از جریان مستقیم می‌شود، تولید گرما وجود ندارد، بنابراین هسته آهنی در کنتاکتورهای DC به چنین لایه لایه‌ای نیاز ندارد.
کنتاکتور DC شکل U دارد در حالی که کنتاکتور AC شکل E دارد.
کنتاکتور DC دارای حداکثر فرکانس کاری ۱۲۰۰ بار در ساعت است. که در مقابل کنتاکتورهای AC حداکثر فرکانس کاری ۶۰۰ بار در ساعت دارند.
کنتاکتور AC طوری طراحی شده است که در مقاومت‌های کمتری کار کند، بنابراین چرخش کمتری دارند. برای مقابله با تولید گرما در کنتاکتورهای AC، سیم پیچ‌ها به شکل‌های استوانه‌ای ضخیم‌تر و در عین حال کوچک‌تر ساخته می‌شوند. این سیم پیچ‌ها با فضای کافی در بین آن‌ها برای تشویق اتلاف گرما در نظر گرفته شده است.
در کنتاکتورهای DC اندوکتانسی وجود ندارد، بنابراین می‌توانند مقاومت سنگین‌تر و چرخش‌های بیشتری را تحمل کنند. از آنجایی که تولید گرمای ناچیز وجود دارد، سیم پیچ در کنتاکتورهای DC را می‌توان محکم به شکل استوانه‌ای نازک‌تری چرخاند.

سخن نهایی

سیستم‌های قدرت و برق صنعتی دارای تجهیزات متفاوتی هستند که هر یک دارای کاربرد خاص خود هستند، یکی از مهم‌ترین و پرکاربرد‌ترین این تجهیزات کنتاکتور است. این قطعه با تحریک بویین داخل کنتاکتور به وسیله‌ی ولتاژ AC یا DC باعث قطع کردن و وصل کردن مدار‌های قدرت حتی از راه دور می‌شوند؛ علاوه بر این، کنتاکتور‌ها یکی از تجهیزات به کار رفته در تابلو‌های برق می‌باشند که به آن اصطلاحاً کلید الکترومغناطیسی نیز گفته می‌شود.

در این مقاله سعی کردیم تا شما را تا حدودی با انواع کنتاکتور‌ها آشنا کنیم. لازم به ذکر است فروشگاه برق لئو یکی از معتبرترین مراکز خرید کنتاکتور‌ها است؛ بنابراین اگر قصد خرید کنتاکتور اشنایدر را دارید می‌توانید با مراجعه به این فروشگاه و آگاهی از قیمت کنتاکتور‌های اشنایدر، دست به انتخاب بزنید. در صورتی که شما عزیزان در این حوزه نیاز به مشاوره و راهنمایی‌های بیشتری دارید می‌توانید با کارشناسان و متخصصان با تجربه ما در این زمینه  با شماه 02133531056 ارتباط برقرار کنید. برق لئو با آغوشی باز پذیرای نظرات و سؤالات شماست؛ برای ما کامنت بگذارید یا با شماره‌های درج شده در وبسایت با ما تماس بگیرید.

بروزرسانی در تاریخ 1401/06/12

4 پاسخ

  1. بسیار مقاله جالبی بود در خرید کنتاکتور مردد بودم اما با خواندن مقاله شما متوجه شدم کدام محصول را باید بخرم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.